Blog - Kantelingsalfabet

Begin 2015 ben ik (Kai) vanwege mijn kantelgedachtes over arbeid gevraagd om mee te schrijven aan het boek “Het Kantelingsalfabet”. Het is een co-creatie van meer dan 100 mensen geworden waarin iedereen verteld over zijn kantelmoment.

Hieronder kun je mijn hoofdstuk lezen. Het boek is te bestellen via o.a. bol.com en de site van de alfabetboeken en bij deze laatste kan je gratis(!) het complete ebook downloaden.

HR-uit
Het moment dat het voor mij duidelijk was dat het allemaal anders zou kunnen was, toen ik niet zo lang geleden de laatste fase van mijn deeltijd bacheloropleiding Human Resource Management in ging. Na een paar jaar zwoegen in de avonduren, veel concessies te hebben gedaan in mijn privéleven en op mijn tenen invulling te hebben gegeven aan mijn fulltimebaan, brak de periode aan waarin alles zou moeten samenkomen. Die laatste maanden stonden in het teken van afstuderen, reflecteren en oogsten van de opgedane lessen. Veel van mijn studiegenoten gingen vlot en braaf aan de slag met een scriptie als HR- adviesrapport gericht aan het management.

Vaak geflankeerd door een gelikt P&O-instrument. Op een of andere manier kreeg ik mijn hoofd er niet toe gezet om zo’n klassiek stuk op te leveren. Ik liep vast. Net nu…

Mislukte uitvinder
De vraag die ik had zat op een ander niveau. Leuk al die leerstof, maar waarom? Wat is het grotere plaatje? En op welke manier gaat mijn afstuderen bijdragen aan de wereld van HR? Ik maakte wat opzetjes voor een HR-instrumentarium en ik had wilde ideeën over recruitment 3.0, strategische personeelsplanning, app-ontwikkeling, nieuwe beoordelingssystematieken, andere beloningsvormen en ga zo maar door.

Het voelde alsof ik er bijna was. Maar tot op heden hadden al die losse opzetjes tot nog niets geleid. Terug naar de tekentafel, waar inmiddels een hele berg digitale proppen papier met mooie ideeën op een hoopje lagen. Als een mislukte uitvinder zat ik tussen al die schetsen. Melancholisch en teleurgesteld las ik ze nog eens door en vroeg ik mezelf bij elk idee kritisch af of ik toch moest doorgaan op het pad dat ik reeds was ingeslagen.

Eureka
Na het lezen van al die losse ideeën en een paar borrels later, ontdekte ik een patroon… Er zat wel degelijk een rode draad in dit alles. Een andere manier van beoordelen? Een nieuwe vorm van belonen? Anders omgaan met hiërarchie? HR die een compleet andere rol krijgt? Het wegnemen van functieprofielen binnen een organisatie? ‘Storytelling en Imagineering’ als middel om arbeid meer te zien als beleving? Dat is het! “HET MOET ANDERS!” Het kwartje was gevallen: alle losse elementen waar ik iets van vond, maakten samen dat ik inzag dat de huidige systemen hopeloos verouderd zijn.

We zitten vast in paradigma’s over arbeid! Dat is waar het echt over gaat! En dat is waar ik iets mee moet. Vanuit die kritische blik wist ik dat ook de scriptie niet standaard zou moeten zijn en dat ik daarmee ook een risico zou nemen in de eindbeoordeling. Het was me duidelijk; ik moest een visiestuk gaan schrijven! Een kritisch stuk over hoe het ook anders kan door een mogelijk toekomstbeeld te schetsen van mijn vakgebied: HRM.

Verouderde systemen
Ik verdiepte me meer in de geschiedenis van arbeid en kwam tot de bevestiging van het inzicht dat onze huidige systemen hopeloos verouderd zijn, gestaafd op andere normen, andere waarden, andere behoeften; een andere tijdgeest! Arbeid door de eeuwen heen heeft geleid tot het ontstaan van de lineaire gedachtegang (delven, maken, gebruiken, weggooien), top-down organisatiestructuur (piramidehiërarchie), een enorme toename van welvaart, de explosieve bevolkingsgroei, en ook het geestelijk bewustzijn van de mens is geëvolueerd. De Industriële Revolutie heeft de rol van accelerator gehad en de weg vrijgemaakt voor de digitale revolutie. Maar het gaat nog verder; de laatste jaren maakt de materialistische hebzucht plaats voor emotionele beleving en psychologische bevrediging oftewel we zien het ontstaan van de belevingseconomie en emotiemarkt.

Loslaten paradigma’s
Leuk al die verandering, maar waarom zouden we het anders doen? We hebben het immers toch altijd zo gedaan?! Het heeft toch altijd gefunctioneerd? Ja inderdaad… mijn kinderschoenen hebben altijd goed gefunctioneerd- maar dat wil niet zeggen dat ze nu nog fijn lopen… Ze hebben hun werk gedaan maar ook hun tijd gehad en dat geldt ook voor het heersend paradigma over arbeid en arbeidsethos.

Het algemene begrip ’arbeid=productie’ als concept maakt gestaag plaats voor het persoonlijke begrip ’arbeidsbeleving’.
De arbeidsbeleving wordt als nieuw concept vooral aangejaagd door het circulaire denken; blijven gebruiken, blijven ontwikkelen; blijven prikkelen, elke keer weer opnieuw jezelf ’uitvinden’. Een andere belangrijke driver voor deze nieuwe denkwijze is het autonome werken vanuit je eigen talent en (veranderende) rol binnen een organisatie, waarbij de klassieke hiërarchie wordt ingeruild voor gedistribueerde sturing. Holacracy is een methodiek die dit onderschrijft en met de dag aan populariteit wint.

Schot in de roos
De deadline kwam langzaam maar zeker steeds dichterbij en tegelijkertijd nam mijn slotstuk steeds concretere vormen aan. Het spookte echter nog wel door mijn hoofd: hoe zouden de beoordelaars gaan reageren? Zouden ze mijn andere aanpak waarderen en nog belangrijker; zouden ze de boodschap op meta-niveau begrijpen? Zouden ze durven inzien dat hetgeen we daar in de schoolbanken toegestopt krijgen, grotendeels gebaseerd is op overtuigingen die de houdbaarheidsdatum lang gepasseerd zijn?

Toen was het zover… Ik mocht mijn verhaal verdedigen. Vanuit de gedachte ‘het moet anders’ en ‘storytelling als middel om arbeid te zien als beleving’ kon ik natuurlijk niet het podium beklimmen met een klassieke PowerPoint. Dus maakte ik een digitaal prentenboek om mijn verhaal kracht bij te zetten.

Het bleek een schot in de roos. Het totaalplaatje klopte en de beoordelaars waren enorm verrast. Positief verrast. Ze hadden niet eerder op deze manier een verdediging meegemaakt. Maar nog veel belangrijker, zij, als ervaren vakgenoten, zagen ook in dat we een periode van verandering zijn ingegaan en dat het kantelen echt is ingezet. Mijn doel was bereikt; de ogen waren geopend en geesten gestimuleerd. En als kers op de taart, om mijn kritische en creatieve aanpak te belonen, maar vooral ook om mij te stimuleren door te gaan met deze missie, hebben ze besloten een unieke beoordeling te geven; ik kreeg een 10…!